همزمان با فرارسیدن سالگرد تاسیس شورای نگهبان و پایان دوره عضویت ۶ نفر از اعضای شورای نگهبان، باید منتظر صدور احکام مربوط به عضویت ۳ نفر از فقهای این نهاد از سوی رهبر انقلاب و همچنین معرفی ۶ حقوقدان واجد شرایط از سوی رئیس قوه قضائیه به مجلس شورای اسلامی برای انتخاب ۳ عضو حقوقدان این شورای نگهبان باشیم.
به گزارش کاویان گلد، طی روزهای آتی چهل و پنجمین سالروز تأسیس شورای نگهبان فرا میرسد؛ نهادی که در ۲۶ تیرماه ۱۳۵۹ تأسیس شد و در نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران نقشی محوری در «پاسداری از احکام اسلام و قانون اساسی» دارد. شورای نگهبان در ۲۱ اصل از ۱۷۷ اصول قانون اساسی مورد اشاره قرار گرفته است و وظیفه اصلی آن نیز بررسی عدم مغایرت مصوبات مجلس شورای اسلامی با موازین اسلامی و قانون اساسی است. بر اساس اصول ۹۱ و ۹۲ قانون اساسی، شورای نگهبان از ۱۲ عضو تشکیل شده است که شامل ۶ فقیه و ۶ حقوقدان میشود. فقهای شورای نگهبان توسط رهبری نظام انتخاب میشوند و باید دارای شرایطی همچون عدالت، آگاهی به مقتضیات زمان و مسائل روز باشند. حقوقدانان نیز از میان نامزدهای معرفیشده توسط قوه قضائیه، با رأی مجلس شورای اسلامی انتخاب میگردند. دوره فعالیت اعضای شورای نگهبان شش ساله است و ترکیب این نهاد نشاندهنده اهمیت توازن بین تخصص فقهی و حقوقی در تصمیمگیریهای کلان است.
بنا به روایت ایسنا، شورای نگهبان بر اساس اصل چهارم قانون اساسی، مسئولیت تشخیص انطباق کلیه قوانین و مقررات با موازین اسلامی را بر عهده دارد. این اصل بر تمامی اصول قانون اساسی و قوانین دیگر حاکم است و شورای نگهبان به عنوان مرجع اصلی این تشخیص عمل میکند. همچنین بر اساس اصل ۹۳ قانون اساسی، مجلس شورای اسلامی بدون وجود شورای نگهبان اعتبار قانونی ندارد، مگر در موارد خاصی مانند تصویب اعتبارنامه نمایندگان و انتخاب حقوقدانان عضو شورای نگهبان. شورای نگهبان علاوه بر نظارت بر مصوبات مجلس، مسئولیت تفسیر قانون اساسی را نیز بر عهده دارد. بر اساس اصل ۹۸، تفسیر قانون اساسی با تصویب سهچهارم اعضای شورای نگهبان انجام میشود. همچنین، این نهاد در اصل ۱۷۷ قانون اساسی به عنوان بخشی از ترکیب «شورای بازنگری قانون اساسی» معرفی شده است که در موارد ضروری تشکیل میشود.