کارگردان مستند «شاخهای روی آب» با اشاره به جزئیات این مستند از چالشها و ساخت آن با روایتی از زندگی شهید طهرانچی سخن گفت.
به گزارش کاویان گلد به نقل از سایت جشنواره، محمدمهدی حبیبی کارگردان مستند «شاخهای روی آب» از آثار مستند چهل و چهارمین جشنواره ملی فیلم فجر درباره این اثر گفت: این مستند روایتی از زندگی شهید محمدمهدی طهرانچی است که در جریان جنگ دوازدهروزه به شهادت رسید. این اثر، نخستین مستندی است که به چهرههای شاخص جنگ دوازدهروزه میپردازد و بلافاصله پس از پایان جنگ تولید شد.
وی اضافه کرد: پیشنهاد ساخت این مستند از سوی مرکز مستند سوره مطرح شد. این مرکز پیشتر تاریخ شفاهی محمدمهدی طهرانچی را با حضور و روایت خود او ضبط کرده بود و به همین دلیل ما از دادههای پژوهشی قوی برخوردار بودیم. تنها دو روز پیش از شهادتش هم آخرین جلسه مصاحبهاش برگزار شده بود که بهصورت صوتی ضبط شده و در اختیار ما قرار گرفت. پس از آن، فرآیند تولید مستند آغاز شد.
این مستندساز تصریح کرد: با توجه به اهمیت حضور اثر در جشنواره «سینماحقیقت» و محدودیت زمانی، تصمیم گرفته شد کار با سرعت بالا و بهصورت فشرده پیش برود، در حالی که حجم محتوا بسیار گسترده بود. به همین دلیل، با تصمیم محسن اسلامزاده بهعنوان سرپرست گروه کارگردانی، یک گروه کارگردانی تشکیل شد و از من و دیگر دوستان برای حضور در پروژه دعوت به عمل آمد. تقسیم دقیق وظایف میان اعضای گروه باعث افزایش راندمان شد و توانستیم فرآیند تولید را در زمان کوتاهتری پیش ببریم.
وی درباره فرایند پیشرفت پروژه گفت: اعضای گروه بهصورت شبانهروزی درگیر کار بودند تا اثر به خروجی مدنظر برسد. مستند در طول مسیر، اصلاحات متعددی را پشت سر گذاشت تا در نهایت به روایت درست شخصیت و قصه شهید طهرانچی دست پیدا کنیم.
این کارگردان با اشاره به بهره گیری از یک آرشیو برای تولید مستند مطرح کرد: چند روز پس از آغاز تولید مستند، فرزند شهید طهرانچی آرشیوی را که در طبقات پایینتر منزل قرار داشت، پیدا کرد و در اختیار ما گذاشت. این آرشیو تصاویری داشت که عمدتاً روی نوارهای قدیمی VHS ضبط شده بود که بسیاری از آنها آسیب دیده بودند. با تلاش همکاران ما، بخش قابل توجهی از این آرشیو بازسازی شد و توانستیم از آن در مستند استفاده کنیم. بخش مهمی از آرشیو، متأسفانه از بین رفته بود.
وی توضیح داد: خوشبختانه مستند به جشنواره «سینماحقیقت» راه یافت و با استقبال مخاطبان مواجه شد. در نهایت نیز موفق به دریافت جایزه ویژه داوران بخش «ایران» شد که برای گروه تولید بسیار ارزشمند بود.
حبیبی درباره اصلاحاتی که به مستند وارد شد، عنوان کرد: اصلاحات مستند چند بخش داشت. بخشی از آن فنی بود، از جمله تنظیم لایهها و ساختار روایی. بخش دیگر به شخصیت علمی شهید طهرانچی بازمیگشت. او در حوزههای حساس علمی، بهویژه بهعنوان یک دانشمند هستهای، فعالیت داشت و طبیعتاً لازم بود ملاحظات امنیتی بهطور جدی رعایت شود تا مشکلی ایجاد نشود. این ملاحظات باعث شد برخی بخشها با دقت بیشتری بازبینی و اصلاح شوند.
این کارگردان توضیح داد: بسیاری از افراد، شهید طهرانچی را صرفاً با مسئولیتهای مدیریتی، بهویژه دوران ریاست دانشگاه آزاد، به خاطر میآورند. حتی خود من در ابتدا نگاه سطحیتری داشتم. اما در جریان پژوهش متوجه شدیم که او در حوزههای مختلف علمی، مدیریتی و فرهنگی فعال بوده و شخصیتی چندبعدی داشته است که در مستند تلاش کردیم این ابعاد مختلف را نشان دهیم.
وی درباره دیگر بخشهای مستند گفت: روایت اصلی مستند از نگاه همسر شهید طهرانچی شکل گرفته است که متأسفانه او نیز به شهادت رسید. گفتار متن مستند با صدای فریبا کوثری اجرا شده و این انتخاب باعث شده نگاه زنانه، احساسی و دراماتیک پررنگی در مستند «شاخه روی آب»، شکل بگیرد. در کنار این نگاه احساسی، به شخصیت علمی و فعالیتهای تخصصی نیز پرداخته شده است.
حبیبی در پایان درباره همراهی خانواده شهید طهرانچی عنوان کرد: خوشبختانه خانواده شهید، از جمله برادر و فرزندان وی، همکاری بسیار خوبی با ما داشتند. با توجه به اینکه تنها چند روز از شهادت گذشته بود، شرایط روحی خانواده بسیار دشوار بود، اما با این حال نهایت همراهی را با گروه تولید داشتند. این همکاری صمیمانه تأثیر بسزایی در غنای مستند گذاشت.
۵۹۲۴۳