جبهه ملی ایران نخستین و مهمترین گروه سیاسی در حکومت محمدرضا شاه پهلوی بود که بر مبنای ملیگرایی، به رهبری دکتر محمد مصدق در تاریخ ۲۱ آبان ۱۳۲۸، تاسیس شد. اعضای این حزب، بعد از کودتای ۲۸ مرداد تا زمان پیروزی انقلاب ۵۷، همراه با فراز و فرودهای سیاسی، سرنوشت متفاوتی داشتند. در همین راستا به بهانه هفتاد و پنجمین سالگرد تاسیس حزب جبهه ملی ایران مروری بر فرجام کار اعضای آن داریم.
به گزارش کاویان گلد به نقل از پایگاه اطلاعرسانی مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ دکتر محمد مصدق که همراه تعدادی از یاران پس از حملهی کودتاگران به منزلش به محل امنی رفته بودند پس از مدت کوتاهی خود را تسلیم کردند. و بدینترتیب دکتر مصدق در دادگاهی نظامی در پاییز ۱۳۳۲، محاکمه شد. به دلیل حمایتهای مردمی که در اعتراض به این امر به بستن بازارها و اعتصاب دانشجویی اقدام میکردند از شدت عمل در دادگاه نسبت به مصدق کم شد. در حکم دادگاه آمده است:
«در مورد متهم ردیف یک دکتر محمد مصدق علل و جهات مخففه موجود است که در نظریهی دادگاه مؤثر و موجب تخفیف کیفر نامبرده میباشد و آن اهمیت و اعتبار و خدمات و سابقهی متهم… در تبعیت از افکار عمومی ملت ایران… است… اعلیحضرت همایون شاهنشاه از انحراف و لغزش متهم ردیف غمضعین فرموده و به کرامت عالیهی خود از حق خصوصی صرفنظر و در موارد عدیده رعایت سوابق و ملاحظهی جهات اخلاقی را توصیه فرمودهاند. دادگاه با توجه به اوضاع و احوال خاصهی متهم جهات مذکوره را در تخفیف مجازات دکتر محمد مصدق مؤثر دیده… به لحاظ [بالا بودن] سن عمر متهم از شصت سال نامبرده را به سه سال حبس مجرد محکوم مینماید.»