برای تحقق وفاق ملی، ما نیاز به تمرین مدارا و رواداری داریم. به بیان ساده، مدارا یعنی با آن که من یقین دارم که علاج مشکلات جامعه فقط در توشه من و هم کیشان من قرار دارد و دیگر نسخه ها شفابخش نیستند اما اجازه می دهم که دیگران هم در رفع موانع و مشکلات جامعه سهیم شوند.
سیاست مشارکت
وفاق از جهتی به معنای اجماع جمعی از مردمان بر سر موضوعی واحد است. متعلق وفاق نیز در بعد ملی، طبیعتا ایران و مردمان آن و منافع شهروندان است. اگر بپذیریم که مرجع تشخیص منفعت هر شخص و گروه و ملتی خود آنان هستند، این سوال پیش می آید که در صورت اختلاف نظر در مسائل گوناگون و متنوع سیاسی و اجتماعی در یک جامعه، چگونه می توان به وفاق یا اجماع رسید؟ حرکت به سمت وفاق ملی متضمن حداقل دو پیش نیاز است: اول، وجود مشکل یا مشکلاتی که برای حل و رفع آن نیاز به وفاق داریم و دوم اختلاف نظر و تکثر آرا. انکار وجود مشکلات و اصرار بر حذف نظرات مختلف ، به فراق ختم می شود نه وفاق.
مدارای استراتژیک
پس از پذیرش این دو پیش فرض، نوبت به «پذیرش تکثر» می رسد؛ بدین معنا که در مقام عمل و نظر، تمامی گروه های سیاسی و اجتماعی، تنوع و تکثر دیدگاه ها را بپذیرند و با پذیرش دیگری و گذر از تمایزگذاری میان دوست و دشمن، به وادی امن شهروندی به مثابه جمع دوستان داخل شوند. پس از پذیرش کثرت، باید به مقام مدارا و رواداری نائل آمد. توضیح این که در مقام کثرت گرایی، و پلورالیسم، ما می پذیریم که راه حل پیشنهادی ما برای بهبود امور بهترین و تنها راه حل نیست و لزوما دیگران برای حل بحران ها به خطا نمی روند.
آداب تکثرگرایی؛ ادب رواداری
در گام دوم و در مرحله ای بالاتر و والاتر از پلورالیسم برای تحقق وفاق ملی، ما نیاز به تمرین مدارا و رواداری داریم. به بیان ساده، مدارا یعنی با آن که من یقین دارم که علاج مشکلات جامعه فقط در توشه من و هم کیشان من قرار دارد و دیگر نسخه ها شفابخش نیستند اما اجازه می دهم که دیگران هم در رفع موانع و مشکلات جامعه سهیم شوند. براین اساس و با عنایت به دو مقوله «کثرت گرایی» و «رواداری» می توان امیدوار بود که در نهایت، راهبرد وفاق ملی باعث تضارب آراء و کسر و انکسار نظرات مختلف شده و مصائب و مشکلات کشورمان را مرتفع کند.
*دکتر محمدصادق پورابراهیم اهوازی پژوهشگر مسایل ایران
منبع: سالنامه ایران
216216